Пәтерді және өзге тұрғын жылжымайтын мүлікті сату
ЖТС бүкіл сату бағасы бойынша емес, құн өсімі бойынша тексеріледі. Объект түрі, тіркеу күні және мүлікті алу тәсілі қолданылатын шарттарды анықтайды. Материал резидент-жеке тұлғаның кәсіпкерлік қызметтен тыс дербес мүліктік кірісіне қатысты.
Тіркеу күні және иелену мерзімі
Қазақстанда орналасқан тұрғынжайлар, саяжай құрылыстары, гараждар, орынтұрақ орындары, қоймалар және жеке қосалқы шаруашылық объектілері үшін 2028 жылғы 1 қаңтарға дейін өтпелі 842-бап қолданылады. Ол 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін жүргізілген құқықты тіркеу күнінен бастап бір жылдан аз және 2026 жылғы 1 қаңтардан кейін жүргізілген тіркеу күнінен бастап екі жылдан аз кезеңді белгілейді.
Тиісті иелену мерзімі аяқталса, осы негіз бойынша құн өсімінен кіріс туындамайды. Үлестік қатысу немесе талап ету құқығын басқаға беру шарты бойынша сатып алынған тұрғынжай үшін 841-бап шарттың күні мен ұзақтығына қатысты бөлек талаптарды да көздейді. Оларды тек пәтерді тіркеу күнімен алмастыруға болмайды.
Коммерциялық жылжымайтын мүлік пен Қазақстаннан тысқары жердегі мүлік өз негіздері бойынша тексеріледі. Кәдімгі пәтерге арналған шарттарды кез келген объектіге автоматты қолдануға болмайды.
Бастапқы құн
Кәдімгі сатып алу кезінде 383-бап құжатпен расталған сатып алу бағасын қолданады. Сату кезіндегі өсім: сату бағасы мен қолданылатын бастапқы құн арасындағы оң айырма. Оң айырма болмаса, құн өсімінен кіріс жоқ.
Мұрагерлік кезінде бастапқы құн меншік құқығы туындаған күнгі нарықтық құн бойынша айқындалуы мүмкін. Өтеусіз алынған мүлік үшін 383-бап негіздердің ретін белгілейді: салық салынатын кіріске бұрын енгізілген құн; мұрагерлік немесе қайырымдылық көмектің нарықтық құны; мүлік салығы объектісінің бағалау құны; жер учаскесінің кадастрлық құны; өзге жағдайларда: нөл.
Нарықтық құн белгіленген күнге жүргізілген бағалаумен расталады; ол сату жылы үшін декларация тапсыру мерзімінен кешіктірілмей айқындалуға тиіс. Мүлік салығына арналған бағалау құны: Мемлекеттік корпорация құқық туындаған жылдың 1 қаңтарына айқындайтын бөлек шама, пәтердің бүгінгі бағасы емес. Өзі салған тұрғынжай мен құжаттар болмаған жағдайларға Кодексте бөлек ережелер бар.
Сату жылы, декларация және салық
2026 жылғы дербес мүліктік кіріс үшін 417-бап бойынша кірістер мен мүлік туралы декларация негіздері тексеріледі. 418-баптағы жалпы мерзім: келесі жылдың 15 қыркүйегінен кешіктірмей; 419-баптағы ЖТС төлеудің жалпы мерзімі: белгіленген тапсыру мерзімінен кейінгі күнтізбелік он күннен кешіктірмей.
Кәдімгі жеке тұлғаның тиісті кірістері үшін 363-бап жылдық прогрессияны белгілейді: 8 500 АЕК-ке дейін қоса алғанда 10%, одан асатын сомаға 15%. Тиісті қаржы жылының 1 қаңтарындағы АЕК қолданылады. Шек жеке пәтердің бағасына емес, жылдық салық салынатын кіріске қатысты.
Тексеру үшін құқықты тіркеу, мүлікті алу негізі, бастапқы құн және сату құжаттары қажет. Объектінің бір бөлігін сатқанда 383-бап бойынша бастапқы құн ауданға пропорционалды айқындалады. Белгісіз құнды еркін таңдалған сатып алу бағасымен алмастыруға болмайды.
Негіз
Салық кодексінің 363, 382, 383, 417, 418, 419, 841, 842-баптары
Нормалар салыстырылды: 2026 жылғы 3 қазан. Әділеттегі редакция күні: 2026 жылғы 1 шілде.