Азаматтық-құқықтық шарт және фриланс: мәртебе мен төлемдер

Қандай қатынастар ресімделген

Адам азаматтық-құқықтық шарт бойынша жұмыс орындай алады, өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың режимін қолдана алады, ЖК ретінде жұмыс істей алады немесе еңбек қатынастарында болуы мүмкін. «Фриланс» атауы осы нұсқалардың бірін анықтамайды. Алдымен қатынастардың сипаты мен тараптардың мәртебесі, содан кейін қолданылатын салықтар мен әлеуметтік төлемдер анықталады.

Азаматтық-құқықтық шарт еңбек шартын қай кезде алмастыра алмайды

Еңбек кодексінің 27-бабы үш белгіні бөледі: белгілі бір біліктілік, мамандық, кәсіп немесе лауазым бойынша еңбек функциясын орындау; міндеттерді еңбек тәртіптемесіне бағына отырып жеке орындау; еңбегі үшін жалақы алу. Осы белгілердің біреуі жеткілікті.

26-баптың 1-1-тармағы бойынша осындай белгінің кемінде біреуі болса, жеке тұлғамен азаматтық-құқықтық шарт жасасуға болмайды. Атауына қарамастан, шарт еңбек шарты деп танылады және еңбек заңнамасына сәйкес салдарға алып келеді. Сондықтан есептеуді жеңілдету үшін нақты еңбек қатынастарын азаматтық-құқықтық шартпен алмастыруға болмайды.

Салық агентінен төлем алу

ЖК ретінде әрекет етпейтін және бөлек арнаулы режимді қолданбайтын жеке тұлғамен жұмыстарды орындау немесе қызметтерді көрсету туралы әдеттегі шарт бойынша салық агентінің ЖТС, МЗЖ, әлеуметтік аударымдар және МӘМС жарналары жөніндегі міндеттері туындауы мүмкін. Әр төлем үшін негіздер, босатулар және жеке есептеу базасы тексеріледі. Шарттың бүкіл сомасына бір ортақ пайызды қолдануға болмайды.

Осындай азаматтық-құқықтық шарт бойынша әлеуметтік аударымдар Әлеуметтік кодекстің 245-бабына сәйкес орындаушының кірісінен ұсталады. Бұл жұмыс берушінің жұмыскер үшін төлейтін әлеуметтік аударымдарынан ерекшеленеді. 248-бап жұмыстарға немесе қызметтерге арналған шарт бойынша кірістен агенттің МЗЖ ұстауын көздейді. МӘМС туралы заңның 29-бабы азаматтық-құқықтық шарт бойынша жарналардың базасын бөлек анықтайды.

ЖТС кірістің салықтық санатын, қолданылатын азайтулар мен шегерімдерді ескере отырып анықталады. Салық кодексінің 402-бабы әлеуметтік төлемдер шегеріміне МЗЖ-ны, МӘМС жарналарын және азаматтық-құқықтық шарт бойынша кірістен ұсталған әлеуметтік аударымдарды қосады. Жұмыскердің жалақысын есептеу осы шарт бойынша есептеудің орнына жүрмейді.

Тапсырыс беруші осы төлем бойынша агент емес

Әдеттегі жеке тұлға мен шетелдік компания жұмысқа ақы төлегені үшін ғана Қазақстанда салық агенті болмайды. Тапсырыс берушінің рөлі Салық кодексінің 361-бабы және нақты операция бойынша тексеріледі. Ұсталым болмаса, алушының дербес міндеті туындауы мүмкін; бұл салықтан автоматты түрде босатуды білдірмейді.

Қазақстанда тұрақты тұратын жеке тұлға үшін Әлеуметтік кодекстің 248-бабы салық агенті болып табылмайтын жеке тұлғамен жұмыстар немесе қызметтер туралы шарт бойынша МЗЖ-ны дербес төлеуді бөлек көздейді. Қалған төлемдер жөніндегі міндеттер мәртебе, резиденттік және кіріс түрі ескеріліп, жеке анықталады.

Бірнеше тапсырыс беруші және жыл қорытындысы

Әртүрлі тапсырыс берушілерден түскен кірістерді жылдық салықтық тексеру кезінде ескеру қажет: прогрессивті шәкіл үшін бір шарттың сомасы емес, адамның тиісті салық салынатын кірістері маңызды. Бөлек қағидалары бар кірістер өздігінен біріктірілмейді. Агент ұстаған ЖТС қалған кірістер мен декларация негіздерін тексеру міндетін жоймайды. Базалық шегерім 437-баптың қағидалары бойынша тек бір салық агентінде қолданылады.