Берешек, өсімпұл, артық төлем, есепке жатқызу және қайтару

Берешек пен артық төлем әртүрлі міндеттемелерге қатысты болуы мүмкін. Бір жалпы баланс есептелген сомалардың құрамын және қайтарудың мүмкіндігін түсіндірмейді.

Берешек неден тұрады

Бересі – мерзімінде төленбеген есептелген және есепке жазылған салықтар мен төлемдер, оның ішінде аванстық және ағымдағы төлемдер. 5-бап салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарлама сомаларының шағым жасалған бөлігін белгіленген шағымдану кезеңінде бересіге қоспайды.

Салықтық берешек бересіні, төленбеген өсімпұл мен айыппұлдарды қамтиды. Хабарламадағы өсімпұл мен қаулыдағы айыппұлдың шағым жасалған бөлігі үшін де 5-бапта ерекшелік көзделген.

Өсімпұл мерзімді өткізу уақытына және белгіленген есептеу тәртібіне байланысты. Ол бастапқы салық сомасының өзгермейтін бөлігі емес.

Артық төлем нені білдіреді

120-бап бойынша артық төлем жалпы жағдайда операция күніне есепке жатқызулар мен қайтарулар ескеріліп, төленген және есептелген, есепке жазылған сомалардың оң айырмасы ретінде анықталады. ҚҚС, кейбір алымдар, баж және өзге аталған жағдайлар үшін ерекшеліктер бар.

Артық төлем көрсетілген кез келген сома дереу қайтаруға қолжетімді дегенді білдірмейді. 121-бап есепке жатқызуға немесе қайтаруға жатпайтын сомаларды бөлек белгілейді.

Есепке жатқызу мен қайтару – бөлек әрекеттер

Есепке жатқызу соманы көзделген міндеттемелерге бағыттайды. 122-бап өтінішсіз және өтініш бойынша есепке жатқызу тәртібін белгілейді; өтінішсіз есепке жатқызуда төлеу мерзімі басталған төлемдер, бересі, өсімпұл және айыппұл белгіленген ретпен ескеріледі.

Қайтаруды салық органы салықтық өтініш негізінде онда көрсетілген банктік шотқа жүргізеді. Берешек болса, алдымен көзделген есепке жатқызу тексеріледі, ал шарттар орындалғанда қалдық қайтаруға жатады.

Есепке жазылған сомаға келіспегенде оның негізін, кезеңін және шағымдану тәртібін анықтау қажет. Соманың көрсетілу фактісі мұндай тексеруді алмастырмайды.

Негіз

Салық кодексінің 5, 120, 121, 122-баптары

Нормалар салыстырылды: 2026 жылғы 3 қазан. Әділеттегі редакция күні: 2026 жылғы 1 шілде.

Кодекстің ресми мәтіні ↗